Cụ bà không có răng để nhai, người nhà cắt nhỏ thức ăn cho bà dễ ăn. Thế nhưng, tưởng chừng đã chuẩn bị kỹ, các miếng thịt vẫn khiến bà mắc nghẹn và phải vào bệnh viện để được can thiệp.

Bệnh viện Hoàn Mỹ Bình Dương vừa tiếp nhận trường hợp bà V.T.L, sinh năm 1947, nhập viện vì mắc nghẹn thức ăn trong hai ngày. Do bà L. không có răng để nhai, mỗi bữa ăn, gia đình cắt nhỏ thịt trước khi cho bà ăn. Trước đây, bà L. từng có vài lần bị mắc nghẹn nhưng rồi tình trạng cải thiện, tuy nhiên, lần này bà cảm thấy mắc nghẹn càng lúc càng nhiều, thậm chí bị nôn khi uống nước, vì vậy, gia đình đưa bà đến Bệnh viện Hoàn Mỹ Bình Dương để kiểm tra.

Bà L. được tiến hành nội soi thực quản. Bác sĩ phát hiện một khối thức ăn nằm tại 1/3 giữa thực quản và bít hoàn toàn lòng thực quản. Quan sát hình ảnh, bác sĩ nhận định khối thức ăn này mềm và dễ vỡ vụn, vì vậy, thay vì cố kéo toàn bộ khối thức ăn ra ngoài, bác sĩ lựa chọn đẩy hoàn toàn phần thức ăn xuống phía dưới dạ dày.

Sau thủ thuật, bà L. ổn định, không còn cảm giác mắc nghẹn và được cho xuất viện trong ngày.

Cắt nhỏ thức ăn vẫn có thể gây nghẹn

Trong trường hợp bà L., miếng thịt được cắt nhỏ nhưng khi di chuyển xuống đến giữa thực quản thì không thể tiếp tục đi xuống mà vướng lại tại vị trí này. Khi thịt bị vướng, thực quản vẫn tiếp tục co bóp để đẩy thức ăn xuống và làm cho khối thức ăn bị ép và dồn tại một vị trí khiến phần thịt kết tụ lại thành một khối, càng khó di chuyển xuống dạ dày. Đây là tình trạng dễ gặp ở những người có khả năng nhai và nuốt kém, đặc biệt là người lớn tuổi, người mất răng hoặc có bệnh lý ảnh hưởng đến chức năng nuốt.

Để xử lý, bác sĩ không kéo khối thức ăn ra ngoài, bởi vì, trong trường hợp này, khối thức ăn dễ vỡ nên nếu cố gắng kéo ra ngoài, các mảnh thức ăn có thể bị rơi, vỡ trong quá trình lấy ra và có thể đi vào đường thở, gây sặc hoặc tắc nghẽn đường thở là tình trạng nguy hiểm cho người bệnh. Do đó, dựa trên vị trí, tính chất của khối thức ăn và tình trạng thực quản, bác sĩ quyết định áp dụng phương pháp xử trí phù hợp và an toàn là đẩy khối thức ăn xuống dạ dày. Trường hợp này cho thấy lấy dị vật thực quản không đơn thuần là “gắp ra”, mà cần đánh giá từng trường hợp để lựa chọn phương pháp can thiệp an toàn và hiệu quả.

Cảnh giác với mắc nghẹn thức ăn

Việc từng mắc thức ăn và tiếp tục tái diễn là dấu hiệu không nên bỏ qua. Nếu tình trạng nuốt nghẹn xảy ra thường xuyên hoặc người bệnh gặp khó khăn khi nuốt, gia đình nên đưa người bệnh đi khám bệnh để tìm nguyên nhân. Cần đặc biệt lưu ý khi có tình trạng không nuốt được thức ăn hoặc nước, đau khi nuốt, cảm giác thức ăn mắc ở cổ/ngực, nôn ói, ho sặc hoặc khó thở. Nếu có các biểu hiện này, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Với người mất răng hoặc khả năng nhai kém, cắt nhỏ thức ăn là cần thiết, tuy nhiên, thức ăn vẫn cần được nấu mềm, dễ nghiền và phù hợp với khả năng nuốt của người bệnh. Gia đình cũng nên cho người bệnh ăn từng lượng nhỏ, ăn chậm, ngồi thẳng khi ăn và theo dõi khả năng nhai, nuốt. Đặc biệt, nếu người bệnh nhiều lần bị nghẹn hoặc thức ăn mắc lại, cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ thay đổi kích cỡ thức ăn. Khi mắc nghẹn, không nên cố gắng dùng thêm thức ăn hoặc nước để đẩy dị vật xuống. Cũng không tự ý móc hoặc lấy dị vật tại nhà.

Với người cao tuổi, người mất răng hoặc có tiền sử nuốt nghẹn, khi xuất hiện dấu hiệu bất thường trong quá trình ăn uống, hãy đưa người bệnh đi khám sớm để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Tại Bệnh viện Hoàn Mỹ Bình Dương, nội soi tiêu hóa được ứng dụng trong thăm khám, chẩn đoán và xử trí các bệnh lý đường tiêu hóa, trong đó có những trường hợp dị vật hoặc thức ăn mắc kẹt trong thực quản. Với mỗi trường hợp, bác sĩ sẽ đánh giá vị trí, kích thước, tính chất dị vật và tình trạng thực quản để lựa chọn hướng xử trí phù hợp, ưu tiên an toàn cho người bệnh.