Não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm, có thể tiến triển rất nhanh và dẫn đến viêm màng não hoặc nhiễm trùng huyết nặng. Ngay cả khi được điều trị, bệnh vẫn có nguy cơ để lại di chứng như giảm thính lực, tổn thương thần kinh hoặc chậm phát triển. Tiêm vắc xin là biện pháp chủ động giúp phòng bệnh hiệu quả, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người có nguy cơ cao.

Ảnh minh họa: Não bình thường và não bị viêm do virus não mô cầu

Não mô cầu là gì?

Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Não mô cầu Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn não mô cầu có thể xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp, sau đó lan vào máu hoặc hệ thần kinh trung ương, gây nên các tình trạng nhiễm khuẩn nặng như viêm màng não hoặc nhiễm trùng huyết, có thể tiến triển nhanh và nguy hiểm đến tính mạng.

Ngay cả khi được điều trị, bệnh vẫn có thể để lại nhiều di chứng lâu dài như tổn thương thần kinh, giảm thính lực, chậm phát triển hoặc tổn thương chi.

Vi khuẩn não mô cầu được chia thành nhiều nhóm huyết thanh khác nhau như A, B, C, Y, W… Trong đó, tại Việt Nam, các nhóm B và C được ghi nhận là những nhóm gây bệnh thường gặp hơn.

Các loại vắc xin não mô cầu được sử dụng hiện nay

Bên cạnh việc phát hiện sớm, cách ly và điều trị bằng kháng sinh phù hợp, tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hạn chế các biến chứng nặng do não mô cầu gây ra.

Vắc xin não mô cầu có thể tiêm cho nhiều đối tượng ở các độ tuổi khác nhau

Tại Việt Nam hiện có một số loại vắc xin phòng não mô cầu được sử dụng trong tiêm chủng, bao gồm:

  • Phòng não mô cầu nhóm B: vắc xin Bexsero,…
  • Phòng não mô cầu nhóm B và C: vắc xin Mengoc BC,…
  • Phòng bốn nhóm huyết thanh A, C, Y, W: vắc xin Menactra, MenQuadfi…

Nên tiêm loại vắc xin não mô cầu nào?

Mỗi loại vắc xin có thành phần kháng nguyên và phạm vi bảo vệ khác nhau, do đó việc lựa chọn loại vắc xin và lịch tiêm cần được tư vấn phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nguy cơ phơi nhiễm của từng người.

Đặc biệt, trong bối cảnh bệnh não mô cầu có thể diễn tiến nhanh và nguy hiểm, việc tiêm phòng sớm và đúng lịch là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe, nhất là ở trẻ nhỏ và người có nguy cơ cao.

1. Bexsero

  • Vắc xin này chứa 4 thành phần kháng nguyên của vi khuẩn não mô cầu nhóm B, giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại nhóm vi khuẩn này.
  • Đối tượng có thể tiêm: từ 2 tháng đến 50 tuổi.

Lịch tiêm Bexsero

Trẻ từ 2 tháng tuổi đến < 6 tháng tuổi có lịch tiêm 2 mũi cơ bản:

  • Mũi 1: lần tiêm đầu tiên
  • Mũi 2: cách mũi 1 ít nhất 2 tháng

2. Mengoc BC

  • Vắc xin gồm 1 thành phần kháng nguyên của vi khuẩn nhóm B kết hợp với polysaccharide của nhóm C, giúp phòng bệnh do hai nhóm vi khuẩn này gây ra.
  • Đối tượng có thể tiêm: từ 6 tháng đến 45 tuổi.

Lịch tiêm Mengoc BC

Vắc xin viêm màng não mô cầu VA-Mengoc BC (Cuba) được tiêm theo phác đồ bao gồm 2 mũi cơ bản như sau:

  • Mũi 1: Lần đầu tiên tiêm
  • Mũi 2: Cách mũi đầu tiên từ 6 đến 8 tuần

Vắc xin được chỉ định tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên đến người lớn 45 tuổi, không cần tiêm nhắc lại.

3. Menactra

  • Vắc xin Menactra giúp phòng 4 nhóm huyết thanh A, C, Y và W của vi khuẩn não mô cầu.
  • Đối tượng có thể tiêm: từ 9 tháng đến 55 tuổi.

Lịch tiêm Menactra

Trẻ từ 9 tháng đến dưới 24 tháng: 2 liều cách nhau ít nhất 3 tháng

  • 2 mũi cơ bản cách nhau ít nhất 3 tháng.
  • Mũi tiêm nhắc: cho khách hàng từ 15 đến < 56 tuổi.

Trẻ em từ 2 tuổi đến 55 tuổi (trước sinh nhật lần thứ 56):

  • Mũi 1: lần đầu tiên.
  • Mũi 2 (mũi nhắc): cách mũi 1 ít nhất 4 năm (cho người từ 15 đến 55 tuổi).

4. MenQuadfi (vắc xin não mô cầu liên hợp thế hệ mới)

MenQuadfi là vắc xin được nghiên cứu và phát triển bởi Sanofi Pasteur, tập đoàn dược phẩm và sinh học hàng đầu thế giới có trụ sở tại Pháp, với dây chuyền sản xuất tại Mỹ. Loại vắc xin này giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W tương tự các vắc xin liên hợp trước đây.

Điểm khác biệt lớn nhất của Mendquafi là công nghệ sản xuất tiên tiến, cho phép tiêm cho trẻ em từ 6 tuần tuổi, sớm hơn nhiều so với các vắc xin liên hợp truyền thống (thường từ 9 tháng tuổi). Chính vì vậy, Mendquafi không chỉ mang lại hiệu quả bảo vệ rộng về phổ tác dụng, mà còn giúp trẻ xây dựng hệ miễn dịch tốt ngay từ những tuần đầu đời.

Lịch tiêm Menquadfi:

  • Đối với trẻ từ 6 tuần tuổi đến dưới 6 tháng tuổi:
  • Mũi 1: Lần đầu tiêm trong độ tuổi.
  • Mũi 2: Cách 2 tháng sau mũi 1.
  • Mũi 3: Cách 2 tháng sau mũi 2.
  • Mũi nhắc: Tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi, cách mũi 3 ít nhất 2 tháng.
  • Đối với trẻ từ 6 tháng đến dưới 12 tháng tuổi:
  • Tiêm 1 mũi cơ bản.
  • Mũi nhắc: Tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi, cách mũi 1 ít nhất 2 tháng.
  • Đối với trẻ từ 12 tháng trở lên và người lớn:
  • Tiêm 1 mũi duy nhất

Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể khuyến nghị tiêm phối hợp nhiều loại vắc xin để mở rộng phạm vi bảo vệ tối đa.

Một số lưu ý sau khi tiêm vắc xin não mô cầu

Sau khi tiêm vắc xin, người được tiêm nên ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút để theo dõi các phản ứng của cơ thể sau tiêm hay các dấu hiệu bất thường do đáp ứng với vắc xin. Ngoài ra, cần tiếp tục theo dõi sức khỏe trong 24–48 giờ sau tiêm. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao, mệt lả, quấy khóc nhiều hoặc phản ứng tại chỗ tiêm kéo dài, nên thông báo cho cơ sở y tế để được tư vấn.

Cũng cần lưu ý rằng vắc xin ACYW không thay thế được vắc xin phòng nhóm B hoặc BC. Việc tiêm đầy đủ các loại vắc xin theo khuyến cáo sẽ giúp tăng phạm vi bảo vệ trước nhiều nhóm vi khuẩn não mô cầu khác nhau.

Tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả

Tiêm chủng là biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa hiệu quả nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, trong đó có bệnh não mô cầu. Việc tiêm chủng đầy đủ và đúng thời điểm không chỉ giúp bảo vệ mỗi cá nhân trước nguy cơ mắc bệnh mà còn góp phần hạn chế sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong cộng đồng.

Khi cần được tư vấn về vắc xin hoặc lịch tiêm phù hợp, quý khách có thể liên hệ Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn để được hỗ trợ và hướng dẫn chi tiết.