Ngứa da là cảm giác khó chịu khiến người bệnh muốn gãi và là triệu chứng rất thường gặp trong cuộc sống hằng ngày. Phần lớn các trường hợp ngứa da thoáng qua sẽ tự giảm sau khi gãi, nên nhiều người có xu hướng bỏ qua. Tuy nhiên, ngứa da kéo dài hoặc ngứa dữ dội có thể là dấu hiệu cảnh báo những vấn đề sức khỏe tiềm ẩn, không chỉ riêng bệnh lý da liễu.

Ngứa da là gì?

Ngứa là một cảm giác đặc biệt của cơ thể, thúc đẩy phản xạ gãi. Thông qua hành động này, cơ thể “báo hiệu” rằng có yếu tố không phù hợp đang tác động lên da hoặc bên trong cơ thể và cần được loại bỏ. Vì vậy, ngứa da không chỉ đơn thuần là triệu chứng ngoài da mà có thể phản ánh tình trạng sức khỏe toàn thân.

Nguyên nhân gây ngứa da

Da là cơ quan bao phủ toàn bộ cơ thể, vừa đóng vai trò hàng rào bảo vệ, vừa tham gia trao đổi với môi trường. Khi các cơ quan bên trong bị rối loạn hoặc tổn thương, da có thể biểu hiện bằng triệu chứng ngứa. Nguyên nhân gây ngứa da thường được chia thành 4 nhóm chính:

Ngứa do bệnh lý da

Bao gồm các bệnh lý da liễu như chàm thể tạng, viêm nang lông tăng bạch cầu ái toan, sẩn ngứa, lichen và các bệnh viêm da khác.

Ngứa do bệnh lý các cơ quan khác

Ngứa da có thể liên quan đến nhiều bệnh lý toàn thân, trong đó thường gặp:

  • Bệnh gan, đặc biệt là tắc mật và viêm gan C
  • Suy thận
  • Rối loạn tuyến giáp (suy giáp hoặc cường giáp)
  • Bệnh huyết học như thiếu máu thiếu sắt, đa hồng cầu nguyên phát
  • Các bệnh ác tính huyết học như u lympho (đặc biệt là bệnh Hodgkin), bệnh bạch cầu, đa u tủy
  • Ung thư các cơ quan nội tạng
  • Nhiễm ký sinh trùng
  • Đa xơ cứng
  • Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải
  • Một số rối loạn tâm thần như chán ăn tâm thần

Ngứa da thần kinh

Xảy ra khi có tổn thương hệ thần kinh trung ương hoặc thần kinh ngoại biên, gây cảm giác ngứa dai dẳng dù da không có tổn thương rõ ràng.

Ngứa do tâm lý

Thường gặp trong các trường hợp lo âu, căng thẳng, áp lực tâm lý hoặc ảo tưởng do ký sinh trùng. Vị trí ngứa hay gặp là vùng cẳng chân.

Ngứa da gây ảnh hưởng gì đến sức khỏe?

Ngứa dữ dội có thể xuất hiện từng cơn, khởi phát đột ngột và đủ mạnh để làm người bệnh tỉnh giấc giữa đêm. Cảm giác ngứa thường giảm ngay sau khi gãi do gây đau, tạo cảm giác dễ chịu tạm thời. Tuy nhiên, việc gãi liên tục có thể gây:

  • Tổn thương da, trầy xước, chảy máu
  • Da dày lên, lichen hóa khi ngứa kéo dài
  • Nguy cơ nhiễm trùng da
  • Ảnh hưởng tâm lý, thậm chí dẫn đến trầm cảm trong những trường hợp ngứa mạn tính

Khi nào cần đến cơ sở y tế khám?

Người bệnh nên đi khám sớm khi có các dấu hiệu sau:

  • Ngứa dữ dội, ảnh hưởng đến sinh hoạt và giấc ngủ
  • Ngứa kèm các triệu chứng toàn thân như nổi mẩn đỏ, phù da, khó thở, mệt mỏi, tim đập nhanh, huyết áp thay đổi, chóng mặt, buồn nôn, đau bụng
  • Ngứa có tính chu kỳ hoặc tái phát nhiều lần
  • Ngứa kéo dài trên 1 tuần
  • Ngứa chưa xác định được nguyên nhân\

Chăm sóc và xử trí tại nhà khi bị ngứa da

Trong trường hợp chưa thể đến cơ sở y tế ngay, người bệnh có thể:

  • Tránh và loại bỏ các yếu tố nghi ngờ gây ngứa hoặc dị ứng
  • Hạn chế cào gãi để tránh tổn thương da
  • Có thể sử dụng thuốc kháng histamin theo hướng dẫn như fexofenadin, cetirizin

Tuy nhiên, việc dùng thuốc chỉ mang tính hỗ trợ tạm thời. Nếu ngứa kéo dài hoặc tái phát, người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân chính xác.

Thông điệp dành cho cộng đồng

Ngứa da là triệu chứng phổ biến nhưng không nên xem nhẹ,đặc biệt khi ngứa kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc kèm các biểu hiện bất thường khác. Việc thăm khám sớm sẽ giúp phát hiện và điều trị kịp thời các bệnh lý tiềm ẩn, bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Tại Bệnh viện Hoàn Mỹ Cửu Long, người dân có thể được tư vấn và thăm khám để tìm nguyên nhân gây ngứa da, từ đó có hướng điều trị và chăm sóc phù hợp.